Empatyczne słuchanie jako źródło wzbogacania życia
Perspektywa systemowo-funkcjonalna
Żyjemy w erze narastających konfliktów, polaryzacji i dyskusji o wojnie, a wrogie formy dyskursu są obecne w debacie politycznej i publicznej, a także w mediach na co dzień. Jako językoznawcy poświęciliśmy czas na analizę, jak doszliśmy do tego punktu, na przykład poprzez opis języka terroryzmu (Etaywe 2022), dyskursu politycznego (Li, Lui i Fung 2020) i dziennikarstwa (Thomson i White 2008). Wiemy, jak te dyskursy konstruują znaczenia alienacji i „inności”. Ale jak się z tego wydostać? Jak zaoferować „uzupełniającą perspektywę języka i semiozy, która służy uczynieniu świata lepszym miejscem” (Martin 2004:179)?
W tym celu wykorzystuję pozytywną analizę dyskursu (PDA) do identyfikacji, opisu i upowszechniania pozytywnego dyskursu jako środka pozytywnego
działania społecznego, „związanego z postępem w kierunku lepszego świata” (Hughes 2018). Chcę wspierać transformację dyskursu publicznego z alienującego na wzbogacającą wzajemność; aby mówić i słuchać z intencją nawiązania kontaktu za pomocą języka, który umożliwia interpersonalne relacje i zrozumienie. Im bardziej humanizujemy się nawzajem, tym bardziej prawdopodobne jest, że będziemy działać ze współczuciem, aby ulżyć, a nie zadawać cierpienie (Bandura 2016:38). Proces humanizacji obejmuje empatię. Skuteczny empatyczny słuchacz może pomóc rozmówcy wyjść z bólu i wprowadzić go w stan samoregulacji oraz identyfikacji potrzeb. Po zidentyfikowaniu potrzeb możliwe staje się opracowanie strategii ich zaspokojenia.
Jako językoznawcy, możemy wykorzystać nasze umiejętności analityczne do opisania języka harmonii, współczucia i wzmocnienia. Przykładowo, niniejszy artykuł
przedstawi rodzaj słuchania, który służy empatii, opierając się na założeniu, że ludzie zazwyczaj potrzebują empatii, zanim będą w stanie poznać,
wyrazić lub rozważyć inną opinię. Ten rodzaj empatycznego słuchania stanowi kamień węgielny modelu komunikacji Porozumienie Bez Przemocy (Rosenberg 2015:94). Ten kamień węgielny zostanie opisany za pomocą teorii Potencjału Struktury Generycznej Hasana (Hasan 1996), zwracając uwagę na zmienność semantyczną oraz obowiązkowe i opcjonalne cechy semantyczne i leksykogramatyczne. W ten sposób niniejszy artykuł zilustruje cztery strategie stosowane przez osobę empatyczną w celu wsparcia osoby w bólu. Wykorzystując teorię wartościowania (Martin i White 2005), zilustruję, w jaki sposób empatyczny tłumacz niespójnych, zinstytucjonalizowanych negatywnych postaw wobec osądów i docenień na spójne uczucia afektu (Martin i White 2005:45) przyczynia się do bycia usłyszanym i zauważonym. To tłumaczenie przesuwa mówiącego z etapu „zagubienia się w historii osądu” do etapu identyfikacji uczuć, a ostatecznie potrzeb. Niezaspokojenie potrzeb prowadzi do pobudzenia emocjonalnego, dysregulacji i bólu. Empatyczny słuchacz odgrywa kluczową rolę w przekształcaniu bólu mówiącego w działanie. Ta przemiana jest częściowo realizowana poprzez wybory w progresji tematycznej (Daneš 1974) oraz układy informacji danych i nowych (Halliday 1994:308). Artykuł pokaże, jak wybory językowe mogą przekształcić alienujące znaczenia w
znaczenia związane z więzią, współczuciem i zrozumieniem.
Jeśli wiemy, które wybory prowadzą do takiej zmiany, możemy jej nauczać, modelować ją, dzielić się nią i wnieść znaczący wkład w uczynienie świata bezpieczniejszym, bardziej harmonijnym i pełnym współczucia miejscem. Jakże uprzywilejowaną pozycję zajmujemy my, językoznawcy, w tym momencie historii.